Culemborg verdiende meer waardering

Soort:Recensie
Onderwerp:Simplisties Verbond 8
Auteur:A.I.
Medium:Leeuwarder Courant
Datum:02-04-1975
Pagina:2

De VPRO-serie "Culemborg bijvoorbeeld", waarvan volgende week in een feestelijke terugblik — onder de bescheiden titel "Hoe goed het was en hoe mooi" — al de laatste aflevering te zien zal zijn, heeft eigenlijk niet helemaal de aandacht en waardering gekregen die hij verdient. Met Culemborg moest de Nederlandse samenleving, geportretteerd worden zoals ooit Hans Keiler een beeld van de Verenigde Staten gaf door zijn verkenningen in kleinere Amerikaanse gemeentes.
 
Een laatste toetssteen voor het welslagen van het Culemborg-project was gisteravond de aflevering, samengesteld door Netty Rosenfeld over het ziekenhuis. Het had met Culemborg maar betrekkelijk weinig te maken, maar alles wat ik me bij een ziekenhuis allemaal aan treurige zaken voor kan stellen, zat er wel in: van de ontevreden leerling-verpleegster, tot de uitspraak van een arts. "Je moet jezelf inleveren", van de oudere dame in de peignoir tot de onvermijdelijke consequentie van de fusie tussen het katholieke en het protestantse ziekenhuis.
 
Cameraman Jochgem van Dijk toonde als terloops dat in de hal twee ochtendbladen te koop lagen: de oorspronkelijke katholieke Volkskrant en het nog veel meer protestante Trouw. Deze terloopsheid is tegelijkertijd de kracht en de zwakte van een tv-gebeuren als Culemborg. Zowel in de programmering (de serie liep in de vooravond) als in de presentatie als in de uitwerking wordt nadruk vermeden. Het vermoeden is gerechtvaardigd dat menige VPRO-serie vanuit engagement gemaakt wordt (een arts zag dat Netty Rosenfeld nee zat te knikken toen hij de aanwezigheid van een doktersaureool ontkende) maar de heftige verkondiging wordt vermeden. Dat is fijn voor de kijker die de moeite neemt de moeite te nemen, maar tevens dreigt de opopvallendheid en onbeduidendheid.
 
De Godard-cyclus van de VPRO schijnt weer gezien te moeten worden als een afspiegeling van het leven, de maatschappelijke ontwikkelingen en de opvallende mentaliteitsveranderingen in de loop van de jaren zestig. Dat moet iedereen die Le Mépris gezien heeft als huiswerk dan zelf maar eens achterhalen. Ik heb mij voornamelijk geamuseerd met uw welnemen. Om de prachtige karikatuur-producer van Jack Talance, die de grote regisseur Fritz Lang via zijn secretaresse ontbood terwijl de meester reeds lange tijd aanwezig was, en ook om de schimpscheuten over de mythe Brigitte Bardot. Fritz Lang zei zelfs: "Niet de goden schiepen de mensen, maar de mensen schiepen de goden". Wat Rogier Vadim, die BB bij het filmpubliek introduceerde met "Et dieu créa la femme" in zijn zak kon steken. Het is jammer dat Marylin Monroe nooit zo'n ontluisterende film heeft gemaakt.
 
Maar de meeste affiniteit had ik toch met Michel Piccolli. Toen hij in oktober 1974 ter gelegenheid van de Utrechtse Cinemanifestatie voor de eerste keer Nederland bezocht, zat ik met hem achterin de auto en was getuige van zijn eerste reacties op het Hollands landschap. Hij was opgetogen. Wat moet deze man dan wel niet gevoel hebben toen hij zijn goedkeuring mocht hechten aan de billen van BB in Le Mépris, of toen hij over de Odysseus mocht discussiëren met Fritz Lang; ook een ervaring die slechts vergelijkbaaar is met wat Gert Timmerman overkwam toen het op een winterdag bliksemde. Of zelfs met de moeizame maar zekere hereniging van heer Bie en heer Kooten?
 
De VPRO had het voortreffelijke idee gehad de uiteengedreven directeuren van het Simplisties Verbond naar vormingscentrum De Boei te sturen, waar onder leiding van trainer Frits Joop de verzoening plaats moest vinden. En het lukte. Weliswaar dreigden er ernstige conflicten over de slag en de wind van middagboterham, en raakten de beide directeuren zelfs bijna slaags toen de heer Kooten weigerde met het zingen van Ding Dong op te houden, maar Frits Joop kreeg het voor elkaar.
 
Het is allemaal gekomen omdat Kees van Kooten kleiner is dan Wim de Bie, zo blijkt nu. Er viel, niet zonder enige ontroering, weer danig te lachen om het duo van het Simplisties Verbond, met al van uitschieters, zoals de uitspraak van heer Kooten: "Aan een wind kan niemand zich onttrekken met een beetje neus". Gezamenlijk besloten de vereende krachten hun zendtijd met een lied. Hierbij is slechts citeren gepast: "Zoek jezelf, zuster, vind je zelf, wees en blijf alleen jezelf".
 

 
Terug naar Bibliografie