Op 33 toeren door tienduizend clichés

Ondertitel:Smeuig Haags caféduo nu ook op de langspeelplaat
Soort:Interview
Onderwerp:De Clicheemannetjes
Auteur:[onbekend]
Medium:Leidse Courant
Datum:24-09-1966
Pagina:11

De stug biljartende, in fliederdun-gesneden-Haags converserende clichémannen uit Vara's agressieve radio-jeugdprogramma voor de zaterdagmiddag "Uitlaat" zijn na 33 eter-injectie begrijpelijkerwijs opgenomen. Verontruste familieleden en vrienden konden gistermiddag tijdens het bezoekuur in het dampend Haags café De Sport echter tot hun opluchting vaststellen, dat beide naamloze heren er keurig bij liggen in de groeven van hun eerste langspeelplaat. Omringd door naar schatting tienduizend geliefde gemeenplaatsen, die zijn aangelengd met troebel geklots van ballen en afgezwakt met alcoholische cafégeluiden, wachten zij nu op de eerste kopers, die hun tien dialogen bij het biljart voor het clichébedrag van elf negentig als huisvriend willen adopteren.
 

Clichémannen (VARA's "uitlaat") willen op t.v.
 
Tekstschrijven, Lureleicabaretier op non-actief en clichévreter Kees van Kooten heeft er vooralsnog een hard hoofd in (weer een cliché, pot voor meneer). "Die platenmaatschappij", zegt hij, "denkt op zijn minst, dat hij twee koeien met gouden horens heeft binnengesleept. Tot nog toe zat hij zwaar in de smartlappen. Ook een beste handel, maar hij wil daarnaast naar het hogere streven en probeert het nu via de lollige toer. Het heeft hem wel moeite gekost om de clichémannetjes van hun radiozuil los te weken, want de VARA voelt er uit principe niks voor om zijn programma's aan de commercie uit te lenen. Zodra een VARA-medewerker het even buiten de pot doet, zit er bonje in de lucht. Dat heb je gezien met omroeper Joop Smits, die ook zo aardig zong bij de Jonge Flierefluiters. Dat kan allemaal niet bij de VARA".
 
Troonrede
 
Nu de clichémannen toch als vrijgemaakten over hun 33 toeren zijn geraakt, hopen zij er het allerbeste van. "De samenleving barst van gemeenplaatsen", meent Van Kooten, "ze worden ons van hogerhand met de paplepel ingegeven. Neem alleen de Troonrede van dit jaar. Ik heb geprobeerd de clichés te tellen. Er was geen beginnen aan. Het ding stinkt van de dooddoeners, waarmee we collectief om de tuin worden geleid.
 
Het cliché, de grote gemeenplaats, heeft ons altijd geobsedeerd. Op de h.b.s. zaten we al te turven en te inventariseren en later hebben we er hele cabaretprogramma's mee gevuld. Als je eenmaal alergisch bent voor het cliché, wordt het vanzelf een vorm van leven. Je licht dan je hele kennissenkring door, brengt overal dubbele bodems aan en wacht dan rustig af, totdat ze er doorzakken. Wij hebben ons ook een tijd lang opgesloten in een ivoren toren, omdat we ons wensten te distantiëren van de samenleving. We haalden met vier, vijf jongens jeugdherinneringen op en lazen voetbalboeken. Een mooie tijd, maar je kunt alleen niet bezig blijven."
 
De clichémannen beschouwen Kees van Kooten en combattant Wim de Bie daarom als de redders in hun gemeenplaatsennood. Samen hebben zij het smeuiige Haagse caféduo gecreëerd en samen doen zij nu al 33 weken biljartend en converseren hun herhalingsoefeningen in het clichékamp.
 
"Met die biljartende mannen", zegt Van Kooten, "hebben wij een ideale vorm gevonden om onze gemeenplaatsen te spuien. Het biljart is een neutrale plaats, waar iedereen gelijk is. De advocaat maakt dezelfde trekbal als de metselaar en leutert over dezelfde onbenullige zaken. Het is ook belangrijk, dat tachtig procent van de Nederlandse mannen wel eens een stootje waagt en precies weet, waar het over gaat. Wij hebben dan ook niet lang naar de vorm en de karakters van die kerels behoeven te zoeken. Die waren er eigenlijk, voordat ze het wisten.
 
Het begin met een serie interviews, die we hadden met Haagse fietsen-, auto- en nachtbewakers. Achteraf is dat en groots wapenfeit in ons leven gebleken, want die mensen lanceerden moeiteloos zulke geweldige gemeenplaatsen, dat we er bij het afdraaien van de band helemaal lyrisch van werden. Toen we een paar maanden later zochten naar een uitsmijter voor Uitlaat, kwamen die biljartende Hagenaars vanzelf. Alleen de vorm, die we kozen, is al een cliché: een samenspraak voor twee komische mannetjes. En dan ook nog in dialect. Dat is een dubbele gemeenplaats.
 
Onze clichémannetjes zijn de dwarse doorsnee van ons volk. Het aantal miskleuners in onze samenleving neemt hand over hand toe en als je op "misse" mensen gaat letten, struikel je er over. Onze clichémannen horen ook telkens de klok luiden, maar de klepel kunnen ze nooit vinden. Alle levensproblemen worden door hen in drie zinnen afgemaakt. Zo van: "denk jij, dat Philips geen gloeilamp kan maken, die vijf jaar brandt?" "Jazeker, maar hoe moet het dan met het tantieme van de hogere heren. Begrijp je". En daarmee is de zaak opgelost en kunnen ze door naar het volgende onderwerp. Ze kletsen over het begrafeniswezen, over de welvaart, de provo's, over nieuwe schoenen, over hun nieuwe James Bond-pyama, maar nooit samen.
 
Dat was alleen in het begin. Toen werd er door ons ook te veel geacteerd en lieten we elkaar teveel uitpraten. Daardoor klonk het niet levensecht, want in de praktijk heeft geen mens geduld voor een dialoog. Onze clichémannen praten daarom consequent langs elkaar heen. Het is een voortdurende monoloog, die dwars door de woordenstroom van de ander gaat. Soms vangen we een woord op en daar breien we dan gelijk weer een eigen kousje aan vast. Er is ook nog een derde man in het spel, die zijn kop houdt. Dat is ook naar het leven getekend. Koos brengt alleen de pilsjes en de warme ballen en soms betrekken de mannetjes Koos in het gesprek. Dan geven ze hem een raadsel op, dat hij nooit oplost. Dat is Koos.
 
Auteurs Van Kooten en De Bie schrijven de afleveringen van de clichémannetjes netjes in de Amsterdamse vrijgezellenkamer van De Bie drie hoog achter (cliché, dank u beleefd). Zij doen dat in razendsnel tempo: in een uur metselen zij een gaaf monument vol gemeenplaatsen, dat daarna alleen nog versierd behoeft te worden met authentieke biljartgeluiden uit het N.R.U.-archief, ("er is een rijke keus", verduidelijkt Van Kooten, "en je weet altijd, hoe lang het duurt. Er staat bijvoorbeeld: trekstoot 1 1/2 seconde. Daardoor weten wij tevoren, hoe lang we moeten zwijgen).
 
Omdat de clichémannen geen namen hebben, kunnen ze ook onderling worden uitgewisseld. "Als één van ons beiden weg is", zegt Van Kooten, schrijft de ander de hele tekst. Dat geeft geen enkel probleem. Ik heb pas vier weken op een eilandje in Joegoslavië gezeten om te werken aan mijn grote clichéboek. Dat wordt een levenswerk. Wim heeft in die tijd vier afleveringen verzorgd. Dat kan, omdat we al zolang met elkaar optrekken en precies dezelfde affiniteit met het cliché hebben."
 
Samen hopen zij nu, dat hun clichémannetjes waardig worden bevonden voor de beeldbuis. Van Kooten: "Ze zijn er geknipt voor en een extra-voordeel is nog, dat we allebei kunnen biljarten. Het zou een kraker kunnen worden".
 
Vooruitlopend op hun massale populariteit, lanceren Van Kooten en De Bie over twee weken een grammofoonplaat, waarop de clichémannetjes twee authentieke smartlappen zingen. "Alle denkbare clichés zijn er in verwerkt", verduidelijkt Van Kooten, "het is in de opbouw en de presentatie één groot cliché. Voor de hippegroep in onze samenleving is het een rotlachertje, de andere zullen er zich misschien aan ergeren Of ze vinden 't gewoon geinig.
 
Dan zijn we met onze mannetjes alvast een aardig eind op stoot".
 

 
Terug naar Bibliografie